Met je neus tussen de kruiden! Dieper kijken naar Vrouwenmantel

Geinspireerd geraakt door vele positieve opmerkingen her en der over dit blog, *vooral met je neus tussen de kruiden!* ben ik aan de slag gegaan met de volgende ‘aflevering’ van Met je neus tussen de kruiden (zie hier naar vorige), en kijken we deze keer naar het prachtige kruid Vrouwenmantel!

Veel soorten Vrouwenmantel

Met het kruid Vrouwenmantel wordt in de literatuur Alchemilla vulgaris en/of Alchemilla xantheochlora Er zijn echter heel veel verschillende Alchemilla-soorten, die allemaal in meer of mindere mate geneeskrachtig zijn. De (border)plant in je tuin en degene die je vaker ziet is Alchemilla mollis. Alle onderstaande informatie gaat waarschijnlijk voor alle soorten op, alleen de dosering zal verschillen per soort.

Vrouwenmantel is een veelgezien (tuin)kruid, met zachte bladeren en weinig opvallende gele bloemen. Een typisch herkenningspunt van deze plant is dat er zich vocht verzamelt in het centrum van het blad en lang in de dag nog blijft liggen. (Feitje: Dit is niet dauw, maar een afscheiding van de plant met hoge concentratie inhoudstoffen). Je kunt de hele (bovengrondse deel van de) plant gebruiken, liefst plukken tijdens de bloei.

Geneeskrachtige werking

Hedendaags wordt Vrouwenmantel vooral gezien als een vrouwenkruid (wat dat inhoudt volgt hieronder). Maar wist je dat het van oudsher vooral gebruikt werd als wondkruid? Beide gebruiken zijn goed te begrijpen als je kijkt naar de belangrijkste eigenschappen van het kruid. Vrouwenmantel werkt bloedstelpend en samentrekkend oftewel adstringerend.

Samentrekkend en bloedstelpend

In Vrouwenmantel zitten onder andere opvallend veel looistoffen. Dit zorgt voor een samentrekkende werking. Door de samentrekking vermindert de bloedtoevoer (en werkt dus bloedstelpend) en wordt het wondoppervlak kleiner. Dit houdt in dat weefsel samentrekt als je de bladeren van de Vrouwenmantel (of het sap van de bladeren) er rechtstreeks opsmeert. Je kunt ook sterke thee zetten en een compres mee maken, ermee gorgelen of gewoon opdrinken voor inwendig effect.

In de praktijk betekent dit dat Vrouwenmantel helpt bij:

• Snij- en schaafwonden
• Wondjes en aften in je mond
• Bloedend tandvlees en net getrokken kiezen
• Acne en onregelmatigheden in je gezicht

Vanwege ditzelfde samentrekkende effect, werkt het ook op je spijsvertering bij diarree (op dezelfde manier als (onrijpe) bananen dat doen).

Vrouwenkruid

Het samentrekkende en bloedstelpende effect van de Vrouwenmantel heeft ook een zeer gewaardeerde werking op de bloedingen van de vrouw, zowel maandelijks als rondom de bevalling. Als kadootje van de natuur werkt het ook nog licht ontkrampend en weefselherstellend op de baarmoeder: wat wil je nog meer! Kijk maar eens mee waar het allemaal ondersteunend bij werkt:

Menstruatie

Vrouwenmantel doet de menstruatie gemakkelijker verlopen; driemaal daags een kopje Vrouwenmantel kort voor en tijdens je ongesteldheid zorgt voor minder bloedverlies, minder kramp, en daarom minder pijn en andere maandelijkse ellende ;-).

Aan het einde van en na de zwangerschap

Vanwege het effect op de baarmoeder is het niet aan te raden vrouwenmantelthee te drinken tijdens de zwangerschap. Als de tijd echter is aangebroken dat het kindje mag komen, mag het juist wel! Driemaal daags een kopje vrouwenmantelthee bevordert de bevalling en zorgt dat de bloedingen na de bevallingen afnemen. Het zorgt onvergelijkbaar voor het herstel van de baarmoeder na de bevalling. Een andere toepassing is een zitbad in sterke thee na de bevalling. Dit gaat weefselherstellend werken, zeker als er ook nog hechtingen aanwezig zijn.

Menopauze

Tijdens de (pre)menopauze is er vaak sprake van overmatig en vroegtijdig bloedverlies. Daar is drie maal daags een kopje vrouwenmantelthee heel behulpzaam voor.

Baarmoeder

Zoals al deze hiervoor genoemde prachtige behulpzaamheid al aangeeft, werkt Vrouwenmantel als een tonicum voor de baarmoeder. Dit betekent dat het ALTIJD goed is voor de baarmoeder. Bij allerlei baarmoederklachten - zoals vaginale afscheiding, baarmoederontsteking en baarmoederverzakkingen maar zonder klachten - werkt het ondersteunend. Dus doe jezelf een plezier, wees lief voor je baarmoeder en drink een tijdje drie kopjes per dag vrouwenmantelthee!

Veilig in gebruik

Vanwege de specifieke werking op dat vrouwelijke deel van het lijf wat sterk onder de invloed staat van hormonen, is er discussie over of Vrouwenmantel de werking van hormonale medicijnen (zoals de pil) zou beinvloeden. Omdat in de plant geen fytohormonale inhoudsstoffen aanwezig zijn, is er geen sprake van interactie met medicijnen. Vrouwenmantel is een kruid zonder bijwerkingen dat superveilig is en geschikt voor regelmatig gebruik.

Feitjes

Fan geworden van Vrouwenmantel? Er is nog zelfs nog meer leuks! Om dit blog mee af te sluiten nog een paar bruikbare feitjes over vrouwenmantel:

• Het is makkelijk te drogen en staat prachtig in droogboeketten

• Het is een dankbare plant voor wildpluk. Je kunt zowel de wortel als de bladeren koken en eten als spinazie of bijvoorbeeld in de soep. Ook zijn de blaadjes lekker rauw in een salade. Wel even overleggen met de buurvrouw voordat je in haar tuin duikt op zoek naar dit lekkers :-)!

Heel veel plezier met het ontdekken van dit prachtige kruid!

Locatie:  near Melbourne, biiijjjna lente 16 graden
Thee vd dag: vrouwenmix 2.0, binnenkort in de webwinkel van het Theekamp!!
Eo vd dag: lavendel, want dat is mijn favouriet...
Muziek van de dag = prachtige pianomuziek van nieuwe favoriet:

Met je neus tussen de kruiden! Dieper kijken naar Goudsbloem.

Dieper kijken naar Goudsbloem

Goudsbloem! Ook bekend als Calendula en een bloem die iedereen vast wel kent. Ze groeit makkelijk in tuin en pot en is daarom een veelgeziene bloem, al was het misschien alleen bij de buren :-). Behalve makkelijk en mooi van kleur is de Goudsbloem ook nuttig en zelfs lekker! In deze post kijken we dieper - op een praktische manier naar deze prachtige zonneplant. Kom en steek je neus lekker tussen de goudsbloemen!

Gebruik van Goudsbloem

Goudsbloem (Calendula officinalis) is al heel lang een populair kruid, mede dankzij het feit dat het erg veilig in gebruik is. In de tijd van de Romeinen werd er al mee gewerkt en zelfs tot in de Eerste Wereldoorlog werd de plant nog gebruikt als ‘plantaardig jodium’ . Ruim tijd dus om deze kennis eens flink aan te halen om te kijken hoe wij ook (opnieuw) gebruik kunnen maken van de Goudsbloem.

Bij het uitzoeken van hoe Goudsbloem zelf te gebruiken, kan je het beste de verdeling maken tussen inwendige en uitwendige werking. Bij uitwendige werking laat je het intrekken via de huid (mbv bijvoorbeeld zalf), en bij inwendig gebruik neem je het in (bijvoorbeeld met thee of tinctuur).

Uitwendige eigenschappen

Antibacteriële en antischimmel werking

Goudsbloem bevat bestanddelen waarvan zelfs wetenschappelijk is aangetoond dat ze een antibacteriële en antischimmel werking hebben. Nu ben ik persoonlijk gefascineerd door werkzame bestanddelen en de interactie daarvan en zou ik alleen al daarover meerdere blogposten kunnen vol kunnen krijgen. Dieie komen vast nog wel, maar dat is niet deze ;-). Deze antibacteriële en antischimmel werking zorgt ervoor dat Goudsbloem werkt als een ‘natuurlijk jodium’: In geval van bijvoorbeeld snijwonden geeft het een verminderde kans op infectie.

Wondgenezend

Goudsbloem heeft wondgenezende eigenschappen, dit betekent dat het de celproductie van nieuwe cellen stimuleert en daarmee ervoor zorgt dat de genezing van open wonden en wondjes sneller gaat.

Huidverzachtend

Goudsbloem maakt dat de huid beter doorbloedt en zachter van structuur wordt. Je hoeft niet eens problemen te hebben om daar al profijt van te hebben! Naast dat je er een lekker zacht poezelig huidje van krijgt, werkt het daarom ook verzachtend voor bijvoorbeeld kloven en littekens.

En hoe en wanneer gebruik je het dan?

Bovenstaande eigenschappen betekenen dat het een fantastisch kruid is om in te zetten bij allerlei huidklachten. Je kunt het op verschillende manieren toepassen. Je kan er sterke thee van zetten en die toevoegen aan je bad, en zo lekker een flink tijdje dobberen in de goedheid van Goudsbloem voor je huid. Je kan echter ook de Goudsbloem in olie laten trekken (zie dit blog hoe) en zo huidolie maken die je over grote gebieden zoals je rug kan uitsmeren. Ook kan je van deze olie zalf maken om meer plaatselijk te kunnen smeren. Hoe je dat doet, leer ik je in het eerstvolgende blog!

Regelmatig een goudsbloembad helpt goed tegen zonverbrande huid, tegen eczeem en andere huidklachten die over een heel lijf verdeeld kunnen zijn. Ook de huidolie kan je op die manier toepassen. Het makkelijkste echter in toepassing is misschien wel de zalf. Deze is inzetbaar op tientallen manieren van plaatselijke huidprobleempjes tot grotere huidvervelendheden, zoals:

Open wondjes als snij, schraap en schuurwondjes

Insectenbeten

Kloven op handen, voeten of tepels

Wratten/steenpuisten

Koortsuitslag

Acne

Littekens

Zwemmerseczeem/huidschimmel

Luieruitslag

Doorligplekken

Aambeien/Spataderen

Etc!

En waarom en wanneer gebruik je het dan inwendig?

Dat laatste voorbeeld, de spataderen, nemen we even mee ook naar de uitleg over de eigenschappen bij inwendig gebruik. Bij regelmatig Goudsbloem thee drinken of tinctuur van innemen werkt het als volgt:

(Bloed)reiningend

Goudsbloem heeft een reinigende werking, waardoor zelfs bij zonder smeren en slechts met thee drinken alleen al je huid mooier wordt! Deze reinigende werking zorgt ervoor dat, naast lokaal smeren met zalf, klachten als de genoemde spataderen ook van binnenuit verlicht worden. Dit komt onder andere omdat de onderhuidse bloedvaten verwijden, waardoor de druk in de aderen minder wordt en er meer afvalstoffen kunnen worden afgevoerd.

Ontkrampend

Goudsbloem werkt bij inname ontkrampend. Dit kan van toepassing zijn bijvoorbeeld bij maag- en darmkrampen, maar komt helemaal goed tot zijn recht bij menstruatiekrampen. Regelmatig een theetje of een paar druppels (zelfgemaakte) tinctuur in deze periode zal voor een hoop verlichting zorgen!

 

Over de zelfgemaakte tinctuur, daar volgt in een later stadium ook een blogpost over, maar tot die tijd wijs ik je door naar deze blogpost, waar kort uitgelegd wordt hoe je tinctuur zelf kan maken.

Of je nu olie, zalf, thee of tinctuur gaat maken, de meeste bestanddelen met de fantastische eigenschappen met de goudsbloem zitten in de lintbloempjes. Dat zijn de oranje langwerpige blaadjes aan de rand van de bloem (dus niet het bloemhart). Je mag echter als je geen zin hebt in plukken rustig de hele plant gebruiken :-), maar het werkt het allerbeste als je alleen de lintbloemen gebruikt.

Goudsbloem, meer weetjes

Goudsbloem is nog meer dan behulpzaam! Het is ook nog lekker, en je kan ermee verven.

eten

Je kan de groene bladeren van de Goudsbloem eten, en ook de lintbloemen. Beide kunnen in de salade (smaken wel anders overigens, eerst proeven en toevoegen naar eigen smaak!), en vooral de lintbloemen staan prachtig in de sla natuurlijk J. Deze lintbloemen kan je ook meekoken met de rijst, die daarvan gelig wordt.

verven

Je kan naast je rijst geel verfen ook met Goudsbloem wol en andere stoffen van een geel kleurtje ermee voorzien. Kijk voor meer info over verfen maar eens bij Aukje…

Zelf Goudbloem telen

Zoals al eerder gezegd, goudsbloemen zijn makkelijk te telen, in tuin of in pot op balkon. Het enige wat ze niet willen in binnenstaan. Verder kunnen ze een heleboel hebben en bij milde winters kunnen ze het hele jaar door bloeien. Als je een paar bloemen laat uitbloeien heb je genoeg zaad voor volgend jaar, dus hoeft je maar één keer een zakje (bio)zaad aan te schaffen voor vele kilo’s pret! Én, Goudsbloemen zijn goede buurplanten voor tomaten en jagen mieren weg.

Let op: In het Engels is er verwarring mogelijk met Goudsbloem en Afrikaantje. Beide kruiden worden Marigold genoemd. Zoek bij twijfel altijd naar de botanische naam, Calendula officinalis om zeker te weten dat je goudsbloem hebt.

Let op: Smeer goudsbloem niet op echt flink etterende en diepe, vieze wonden. Het kan zo snel wondgenezend werken dat niet alle viezigheid er dan al uit is.

Goudsbloem is een veilig kruid en kan rustig op langere termijn gebruikt worden, ook bij kinderen. Heel sporadisch zijn er problemen voor iemand met een allergie voor samengesteldbloemigen, maar verder zijn er geen interacties of bijwerkingen bekend.

Volgende blogpost

WAT een veelzijdig kruid, en hoe makkelijk gebruik van te maken zonder nare chemische bijvoegingen! Ik kan me voorstellen dat je staat te trappelen van ongeduld om er meer mee te doen, en daarom zal het eerstvolgende blog gaan over hoe je goudsbloemzalf maakt :-). Ik zie jullie daar!

Locatie:  near Melbourne, volop zomer, 30+ graden!
Thee vd dag: vallende bladeren, heerlijk na het eten en toch lekker fris door de pepermunt in deze warme dagen.
Eo vd dag: pepermunt, want dat is verkoelend en houdt de boel fris als de gordijnen veel dicht zijn tegen de zon...
Muziek van de dag = zeer welkom studeerproject van mede-theekamper en broer GerJan: