Met je neus tussen de kruiden! Dieper kijken naar Vrouwenmantel

Geinspireerd geraakt door vele positieve opmerkingen her en der over dit blog, *vooral met je neus tussen de kruiden!* ben ik aan de slag gegaan met de volgende ‘aflevering’ van Met je neus tussen de kruiden (zie hier naar vorige), en kijken we deze keer naar het prachtige kruid Vrouwenmantel!

Veel soorten Vrouwenmantel

Met het kruid Vrouwenmantel wordt in de literatuur Alchemilla vulgaris en/of Alchemilla xantheochlora Er zijn echter heel veel verschillende Alchemilla-soorten, die allemaal in meer of mindere mate geneeskrachtig zijn. De (border)plant in je tuin en degene die je vaker ziet is Alchemilla mollis. Alle onderstaande informatie gaat waarschijnlijk voor alle soorten op, alleen de dosering zal verschillen per soort.

Vrouwenmantel is een veelgezien (tuin)kruid, met zachte bladeren en weinig opvallende gele bloemen. Een typisch herkenningspunt van deze plant is dat er zich vocht verzamelt in het centrum van het blad en lang in de dag nog blijft liggen. (Feitje: Dit is niet dauw, maar een afscheiding van de plant met hoge concentratie inhoudstoffen). Je kunt de hele (bovengrondse deel van de) plant gebruiken, liefst plukken tijdens de bloei.

Geneeskrachtige werking

Hedendaags wordt Vrouwenmantel vooral gezien als een vrouwenkruid (wat dat inhoudt volgt hieronder). Maar wist je dat het van oudsher vooral gebruikt werd als wondkruid? Beide gebruiken zijn goed te begrijpen als je kijkt naar de belangrijkste eigenschappen van het kruid. Vrouwenmantel werkt bloedstelpend en samentrekkend oftewel adstringerend.

Samentrekkend en bloedstelpend

In Vrouwenmantel zitten onder andere opvallend veel looistoffen. Dit zorgt voor een samentrekkende werking. Door de samentrekking vermindert de bloedtoevoer (en werkt dus bloedstelpend) en wordt het wondoppervlak kleiner. Dit houdt in dat weefsel samentrekt als je de bladeren van de Vrouwenmantel (of het sap van de bladeren) er rechtstreeks opsmeert. Je kunt ook sterke thee zetten en een compres mee maken, ermee gorgelen of gewoon opdrinken voor inwendig effect.

In de praktijk betekent dit dat Vrouwenmantel helpt bij:

• Snij- en schaafwonden
• Wondjes en aften in je mond
• Bloedend tandvlees en net getrokken kiezen
• Acne en onregelmatigheden in je gezicht

Vanwege ditzelfde samentrekkende effect, werkt het ook op je spijsvertering bij diarree (op dezelfde manier als (onrijpe) bananen dat doen).

Vrouwenkruid

Het samentrekkende en bloedstelpende effect van de Vrouwenmantel heeft ook een zeer gewaardeerde werking op de bloedingen van de vrouw, zowel maandelijks als rondom de bevalling. Als kadootje van de natuur werkt het ook nog licht ontkrampend en weefselherstellend op de baarmoeder: wat wil je nog meer! Kijk maar eens mee waar het allemaal ondersteunend bij werkt:

Menstruatie

Vrouwenmantel doet de menstruatie gemakkelijker verlopen; driemaal daags een kopje Vrouwenmantel kort voor en tijdens je ongesteldheid zorgt voor minder bloedverlies, minder kramp, en daarom minder pijn en andere maandelijkse ellende ;-).

Aan het einde van en na de zwangerschap

Vanwege het effect op de baarmoeder is het niet aan te raden vrouwenmantelthee te drinken tijdens de zwangerschap. Als de tijd echter is aangebroken dat het kindje mag komen, mag het juist wel! Driemaal daags een kopje vrouwenmantelthee bevordert de bevalling en zorgt dat de bloedingen na de bevallingen afnemen. Het zorgt onvergelijkbaar voor het herstel van de baarmoeder na de bevalling. Een andere toepassing is een zitbad in sterke thee na de bevalling. Dit gaat weefselherstellend werken, zeker als er ook nog hechtingen aanwezig zijn.

Menopauze

Tijdens de (pre)menopauze is er vaak sprake van overmatig en vroegtijdig bloedverlies. Daar is drie maal daags een kopje vrouwenmantelthee heel behulpzaam voor.

Baarmoeder

Zoals al deze hiervoor genoemde prachtige behulpzaamheid al aangeeft, werkt Vrouwenmantel als een tonicum voor de baarmoeder. Dit betekent dat het ALTIJD goed is voor de baarmoeder. Bij allerlei baarmoederklachten - zoals vaginale afscheiding, baarmoederontsteking en baarmoederverzakkingen maar zonder klachten - werkt het ondersteunend. Dus doe jezelf een plezier, wees lief voor je baarmoeder en drink een tijdje drie kopjes per dag vrouwenmantelthee!

Veilig in gebruik

Vanwege de specifieke werking op dat vrouwelijke deel van het lijf wat sterk onder de invloed staat van hormonen, is er discussie over of Vrouwenmantel de werking van hormonale medicijnen (zoals de pil) zou beinvloeden. Omdat in de plant geen fytohormonale inhoudsstoffen aanwezig zijn, is er geen sprake van interactie met medicijnen. Vrouwenmantel is een kruid zonder bijwerkingen dat superveilig is en geschikt voor regelmatig gebruik.

Feitjes

Fan geworden van Vrouwenmantel? Er is nog zelfs nog meer leuks! Om dit blog mee af te sluiten nog een paar bruikbare feitjes over vrouwenmantel:

• Het is makkelijk te drogen en staat prachtig in droogboeketten

• Het is een dankbare plant voor wildpluk. Je kunt zowel de wortel als de bladeren koken en eten als spinazie of bijvoorbeeld in de soep. Ook zijn de blaadjes lekker rauw in een salade. Wel even overleggen met de buurvrouw voordat je in haar tuin duikt op zoek naar dit lekkers :-)!

Heel veel plezier met het ontdekken van dit prachtige kruid!

Locatie:  near Melbourne, biiijjjna lente 16 graden
Thee vd dag: vrouwenmix 2.0, binnenkort in de webwinkel van het Theekamp!!
Eo vd dag: lavendel, want dat is mijn favouriet...
Muziek van de dag = prachtige pianomuziek van nieuwe favoriet:

Schoonmaken met kruiden: schoonmaakazijn met tijm en lavendel

Schoonmaken met kruiden

Kruiden kan je op zoveel manieren toepassen! Op dit moment ben ik compleet gefascineerd geraakt door het feit dat je kruiden kan gebruiken als schoonmaakmiddelen voor in huis. Ik schuim het internet en oude boeken af naar recepten. Op twitter (@kruidenvinder) en op facebook (willeke de wilde kruidenvinder) post ik regelmatig dingen die ik vind. Op dit blog wil ik echter graag de nadruk leggen op het praktische gebruik van kruiden. Dit betekent dat ik hier recepten met je deel die ik eerst zelf uitprobeer, of aan het uitproberen ben.

Waarom

De redenen waarom je kruiden zou willen gebruiken in schoonmaakmiddelen zijn voor mij simpel. 1 het ruikt lekker :-) en 2 ik weet graag wat ik gebruik. Kijk maar eens op het etiket van je schoonmaakmiddelen, vaak staat er geen ingrediëntenlijst, ik heb in ieder geval vaak geen idee wat de chemicaliën eigenlijk doen.  Plus, wat doet het gebruik met je persoonlijk? Neem je het op door je huid tijdens het poetsen? Verdampt het en adem je het in, tijdens, of na het poetsen? Bijkomend voordeel van zelf je schoonmaakmiddelen maken is natuurlijk ook, dat je er centen aan over houdt: eigen schoonmaakmiddelen maken is veel goedkoper dan schoonmaakmiddelen kopen.

Schoonmaakmiddel tegen (douche)schimmel

Dit recept wat ik heb gevonden, is een schoonmaakazijn wat je kunt gebruiken tegen schimmel (bijvoorbeeld in bad/douche), tegen vetvlekken en als vervanging van je blauwe ramenschoonmaak. 

Dit zijn de ingrediënten:

 

• ·         Ongeveer ½ liter witte (schoonmaak)azijn

• ·         12-15 gram droge tijm, als je verse tijm wilt gebruiken, verdubbel dan deze hoeveelheid

• ·         25 druppels tijm etherische olie

• ·         25 druppels lavendel etherische olie

Eerst zal ik uitleggen hoe je het maakt, daarna vertel ik waarom het werkt.

Zelf maken

Zet de azijn in: Doe de tijm in de azijn en laat dit 24 uur trekken. Het krijgt een prachtige gouden kleur wanneer het getrokken is. 

Let op! Gebruik een plastic bakje of glas met een plastic deksel, gebruik in ieder geval geen metaal, want dat gaat corroderen, zie onderaan deze post.

Zeef na 24 uur de tijm uit de azijn. De tijm kan je, net als bij tincturen enthousiast uitknijpen voor het laatste restje.

Nu is het moment om de druppels etherische olie van tijm en lavendel toe te voegen. Azijn en etherische olie mixen niet lekker, dus kan je 2 dingen doen. 1 gewoon bij elkaar voegen, maar dan moet je goed schudden voor gebruik. Of 2 de druppels etherische olie op beetje zout (theelepel) doen en dat in de azijn roeren. Ook dan moet je nog steeds schudden voor gebruik, maar is de olie wel beter verdeeld  in je vloeistof. 

Klaar!!

Let op! Nu je schoonmaakmiddel klaar is om te gebruiken: bewaren het niet in iets wat metaal bevat, dat gaat corroderen als het in aanraking komt met azijn. In plastic kan, in glazen potjes kan ook, maar let dan op met de deksel. Je kan een plastic zakje of rubberen ring tussen glas en metalen deksel draaien. Persoonlijk bewaar ik het in de plantenspuit, die je natuurlijk ook kan recyclen van het gebruik van je vorige (raam)schoonmaak middel ;-).

Hoe werkt het

Je hebt nu een vloeistof gemaakt die stevig werkt tegen schimmels. Azijn van zichzelf uit heeft al een antischimmel. Tijm werkt antiseptisch (antibacterieel en anti infecties) en doodt meeldauw en schimmels. Ook lavendel heeft dezelfde antiseptische werking.

Dit betekent dat je dit schoonmaakmiddel in kan zetten daar waar je schimmel wilt verwijderen of wilt voorkomen.  Je kan het rechtstreeks opbrengen op schimmelgevoelige plekken als de douche of het bad, of je kan het verdund gebruiken op bijvoorbeeld je ruiten. Beide heb ik geprobeerd en beide methodes werken geweldig! Ik kan me ook voorstellen dat eens in de zoveel tijd in je koelkast gebruiken ook een goed idee zou kunnen zijn. Daarnaast werkt deze formule naar het schijnt goed tegen oud vet vastkoekingen. Deze zitten vast ook vol met bacteriën, en azijn werkt vetoplossend. Ook goed toepasbaar bij poetsen in de keuken dus!

Klein oplet dingetje bij gebruik:

Laat je azijn niet een hele lange tijd op je te schoonmaken  muur/ruit/tegels (denk aan 2 dagen intrekken.  Tijm is een kruid dat ook gebruikt wordt om mee te verven en geeft een gele kleur. Deze kleur kan in poreus materiaal trekken als het er langdurig aan blootgesteld wordt.

Ik ben zelf ontzettend blij met dit recept, ik hoop jij ook. Laat me weten wat je ervan vindt! :-)

Hoe maak je zelf massage olie?

Massageolie is heel gemakkelijk zelf te maken.  Dit blog gaat je de basisprincipes geven, waarna je zelf aan de slag kan gaan om je eigen favoriete massageolie te maken. Lees deze blogpost even van te voren, zodat je weet wat de meeste geschikte olie is voor jouw huidtype.

Voor de massageolie die ik ga maken aan de hand van dit blog, kies ik zonnebloemolie met lavendel. Dit is een hele simpele, heel erg lekkere massageolie waar je jezelf of een ander mee in kunt smeren, bijvoorbeeld voor het slapen gaan. Zonnebloemolie trekt lekker snel in en lavendel heeft een rustgevend effect. Ideaal om hier het basisprincipe mee uit te leggen, maar je kan zowel met de soort olie als de kruiden die je wilt gebruiken eindeloos variëren. Er zullen op een later moment op dit blog meerdere massageolie recepten gesproken worden.

Tip: wil je een olie maken speciaal voor babymassage, gebruik dan abrikozenpitolie in plaats van zonnebloemolie.

Om de geur en het effect van een kruid in je olie te krijgen, heb je de keuze uit twee mogelijkheden. Je kunt de lavendel laten trekken in je olie en/of je kunt een hoeveelheid etherische olie van lavendel aan je basisolie toevoegen.

Laten trekken in olie

Kies om te beginnen je gewenste kruid(en), in dit geval gebruiken we dus lavendel. Nu heb je de optie van verse of gedroogde kruiden. Dit zal aan het seizoen liggen en of je bijvoorbeeld zelf kruiden kweekt. Beide opties zijn prima, veel verschil in geur en werking zit er in de meeste gevallen niet. Als regel geldt: gebruik de helft van het gewicht van de verse kruiden wanneer je gedroogde kruiden gebruikt (dus: 10 gram verse lavendel tov 5 gram gedroogde lavendel).

Gebruik schoon glaswerk (zie hier) en doe als eerste je kruid hierin. Vul je potje niet verder dan driekwart met lavendel. Giet de olie erop. Laat de olie de kruiden volledig bedekken, met een laagje van een half tot hele vingertop 'kaal' erboven. Roer goed totdat alle eventuele luchtbubbels tussen de lavendel ook weg zijn.

Laat het geheel 2 - 6 weken trekken. Mijn gewoonte is om het potje in het raam te zetten, zodat er zoveel mogelijk zon bijkomt. Sommigen vinden echter dat dat de houdbaarheidstijd van de olie verkort en plaatsen het in het donker. Wat je ook doet, als je kruidenolie ook maar elke dag even onder handen neemt: je mag de pot even schudden of je kunt de pot elke dag op de kop zetten. Let dus goed op dat het potje waar je het in doet goed afsluit! (zie hier voor anekdote…) Het soort kruid dat je gebruikt bepaalt de trektijd: 2-6 weken is een goede indicatie, maar als je gaat werken met bast of wortels wordt het al snel langer… In latere blogposts daarover meer.

Tip: Schrijf op je deksel met watervaste stift de datum waarop je de kruidenolie ingezet hebt.

Een andere en snellere optie is de olie te verwarmen en zo de lavendel te laten trekken. Verwarm hiervoor de olie met de lavendel erin (zelfde hoeveelheden aanhouden) au bain marie. Dit betekent dat je het geheel minstens 20 minuten zacht verhit. Het nadeel van deze methode is dat - in tegenstelling van lang in het raam laten trekken - je al verwarmende de geur van je kruid kunt verdampen en zo de geur niet in de olie opgenomen wordt. Gebruik daarom een (pannen)deksel tijdens het verwarmen om het ergste geurverlies te voorkomen.

Voor beide methodes geldt: als je olie klaar is, zeef het dan. Giet het door een vergiet met een kaasdoek of andere stof die wel de olie,maar niet de lavendeldoorlaat. De overgebleven zeer olierijke lavendelbloempjes mag je uitknijpen, maar als er sap van de plant bij de olie inkomt door (te) heftig knijpen, is de olie minder lang houdbaar.

Etherische olie toevoegen: sneller en minder werk

Met etherische olie is de massageolie nog sneller klaar. Doe je olie in je (schone) glaswerk. Voeg nu de etherische olie toe. In het geval van lavendel kan je tot 16%  toevoegen (Dit percentage verschilt per etherische olie. Vraag hier mij of kijk op www.het-theekamp.nl voor specificaties per soort). Even rekenen: Ik wil 50ml massageolie maken. Voor een verhouding van bijvoorbeeld 10% oftewel 1 op 10 doe ik 2,5 ml lavendelolie (1 ml etherische olie is ongeveer 20 druppels.) bij 47,5 ml.  Dop erop, even schudden, klaar!

Tip: per massagebeurt gebruik je 5 à 10 ml. Je kan dus ook eerst een beetje maken.  Experimenteer vooral met kleinere hoeveelheden tot je de meest ideale verhouding hebt gevonden voor jou.

Veeg vervolgens alle restjes olie van de buitenkant van je flesje(s) af en plak er een sticker op. Schrijf er bijvoorbeeld op: “massageolie met lavendel, ontspanolie” (of andere creatieve uitspattingen die je later ook nog snapt) en de datum. Als je je massageolie In het donker en koel bewaart is het een jaar houdbaar.

En dan is het alleen nog maar een kwestie van smeren maar! Maak jezelf om iemand anders heel blij hiermee! En ja, deze kruidenolie kan je ook opeten :-).

Heb je nog vragen? Stel ze gerust. Ik ben erg benieuwd ook naar je ervaringen. Ik nodig je uit om dat hieronder in de reacties te vertellen! Ook ben ik te bereiken via facebook en twitter.

Locatie:  near Melbourne, lente! 19 graden
Thee vd dag: Lavendel, ook lekker in thee:-). Nu eens niet in de grote mok versie (zie hier), maar met theezeefje. Lavendel blijft namelijk drijven ;-).
Eo vd dag: Lavendel!

Muziek van de dag:

Hoe zet je eigenlijk kruidenthee?

Thee zetten in de huidige taal associeren we vooral met kokend water in een kop/pot met een zakje van een willekeurig merk kruiden erbij in. En ik zou zeker niet willen afdoen aan het gemak daarvan, maar toch jullie willen over te halen naar een ander gebruik. Daarom volgt nu een case voor losse kruiden :-).

De eigenlijke definitie van thee zetten is een aftreksel maken met kokend (geweest) water van het kruid Camellia sinensis, ook bekend als de theeplant. Met zwarte, groene en witte thee wordt allemaal hetzelfde kruid bedoeld, de bewerking van het kruid maakt het verschil. 

Thee zetten in de volkmond is echter een aftreksel maken van alles van je in een pot kokend (geweest) water doet.  Thee maken van kruiden wordt derhalve kruidenthee. Dit gebruik van de term houden wij bij het Theekamp ook aan.

Kruiden kan je rond een jaar bewaren.  Daarna zijn gedroogde kruiden nog steeds prima om te gebruiken, maar zal de smaak er in de loop van de tijd wel steeds meer afgaan. Voorwaarden voor een jaar houdbaarheid zijn dat de kruiden afgesloten en in het donker bewaard blijven. Ook geldt, hoe fijngesnipperder de thee, hoe sneller de smaak eraf gaat. Hoe kleiner de stukjes, hoe groter het oppervlak dat met de lucht in aanraking komt, hoe sneller de smaak eraf gaat.

Je kunt kruidenthee zetten van verse en van gedroogde kruiden. In de regel is het water uit verse kruiden opgedroogd tot gedroogde kruiden. Daarom gebruik je van gedroogde kruiden minder dan van verse. De smaak ligt in meeste gevallen dichtbij elkaar.

Je zet kruidenthee door 1 eetlepel of 2-5 gram gedroogde kruiden in een halve liter gekookt geweest water te laten trekken. Hoeveel kruid je gebruikt, ligt aan de sterkte van de smaak van het kruid, en hoe sterk je het zelf lekker vindt natuurlijk. Pepermunt zal je bijvoorbeeld minder van gebruiken dan brandnetel omdat de smaak van pepermunt van zichzelf veel sterker is. Ook ligt het aan het welk deel van de plant je gebruikt hoeveel smaak er aan het kruid zit.

Kruiden kunnen bestaan uit bloemen (zoals hibiscus), blad (zoals brandnetel), zaden (zoals venkel) en wortels (zoals valeriaan).  Bloemen en blad laten over het algemeen hun smaak snel los aan het theewater en hier is de standaard ook voor: 2-5 gram in een halve liter kokend water. Over het algemeen geldt  dat je kruidenthee van bloemen en blad 2-5 minuten laat trekken. Langer mag natuurlijk altijd, maar zal in veel gevallen niet veel meer smaak geven. De smaak kan na veel langer laten trekken veranderen, meestal wordt het minder lekker. 
De thee is klaar als het grootste gedeelte van de kruiden naar de bodem van je theeglas/theepot gezakt is.

Bij wortels en zaden werkt kruidenthee net iets anders. Wortels en zaden hebben meer smaakstoffen per gram dan blad, en daarnaast zit het beter ‘ingepakt’. Dit betekent dat je wortels en zaden langer moet laten trekken dan blad, meer richting 5-10 minuten. Je kunt ook net voor gebruik de zaden of wortels pletten, bijvoorbeeld in een vijzel, om de smaak sneller vrij te laten komen. Ook heb je minder materiaal nodig om kruidenthee te maken dan bij bloemen of blad. Lang trekken kan hierbij ook prima, zadenthee kan wel een uur trekken en dan is het nog steeds hartstikke lekker.

Om nu thee te zetten van losse kruiden kun je er voor kiezen om de kruiden ergens in te doen voordat je ze in de theepot of theeglas doet, zoals een thee-ei. Voordeel hiervan is dat het lijkt op een zakje, en dat je de kruiden, als de thee klaar is, er makkelijk uit kan halen.

Je kunt er ook voor kiezen om de kruiden los in de pot of in je glas te doen. Het allerbeste is dan om eerst je pot/glas even met het gekookte water voor te spoelen, voor je eerst water en dan de kruiden er bij in doet.Voordeel van los in het water  is dat de smaak nog beter tot zijn recht komen, omdat de kruiden vrij kunnen ‘zwemmen’. Handig gebruiksvoorwerp hierbij is een theezeefje, zodat je geen stukjes in je thee hebt. Voor de diehards onder ons die dat niet uitmaakt, kunnen de kruiden los je glas/mok doen. Wij (ik en mijn broer GerJan (de andere helft) van het ) van het Theekamp) hebben allebei de gewoonte om een halve liter in een groot bierglas te doen en daar de theekruiden bij in te doen.  Even roeren, zodat de kruiden goed ondergedompeld worden en dan: Lekker veel lekkere thee in de ideale verhouding dat binnen de perfecte tijd op is!

Hopelijk heb ik je overtuigd tot het gebruiken van losse thee en ik nodig je hierbij uit om een of meerdere theetjes te gaan uitzoeken om eens te proberen! Vertel wat je ervaringen of vragen zijn op info@het-theekamp.nl of op dit blog.

Veel lekkere kruidenthee-plezier gewenst!

- Locatie: near Perth, winter, 17 graden
- Thee van de dag: lentehoneybush, want dat staat prachtig op de foto :-)
- Etherische olie van de dag: salie. Ik schrijf dit blog terwijl ik reizende ben. Salie ruikt heerlijk, zorgt dat de plek waar je bent meer van jou voelt en werkt aardend voor mij.
- Muziek van de dag: theeliedje!